Bộ Ngoại giao lấy ý kiến về Dự thảo sửa đổi Hiến pháp 1992

Trích một số đóng góp ý kiến vào Dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992:

“Các nội dung đối ngoại trong dự thảo cơ bản đã thể chế hóa được cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ đi lên CNXH; đưa đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế vào nhiều điều trong tất cả 11 chương của Dự thảo. Các điều về đối ngoại đủ linh hoạt để ‘kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, sức mạnh trong nước với sức mạnh quốc tế’ để tranh thủ các cơ hội hợp tác và phát triển trong bối cảnh tình hình thế giới biến chuyển ngày càng nhanh, hợp tác và đấu tranh ngày càng linh hoạt theo từng vấn đề. Các vấn đề cần hoàn thiện hơn liên quan tới đối ngoại trong dự thảo là: Hiến pháp cần tập trung vào những điều cốt lõi nhất để đảm bảo tính khái quát cao, giá trị lâu dài; Xem xét khả năng bổ sung một số nội dung đã được quốc tế thừa nhận một cách phổ quát – được xã hội ta đồng thuận (đặc biệt từ các Công ước quốc tế mà Việt nam đã phê chuẩn và thông qua) và trong môi trường hội nhập quốc tế sâu rộng, Hiến pháp cần xem xét các yếu tố phù hợp với luật pháp quốc tế”.(Đồng chí Lê Hải Bình, Vụ Chính sách đối ngoại)

“Dự thảo Hiến pháp sửa đổi đã cập nhật để phù hợp với thực tiễn tình hình thế giới cũng như nhu cầu phát triển của đất nước, phù hợp với đường lối chính sách đối ngoại của Đảng, đặc biệt là Cương lĩnh xây dựng đất nước, phản ánh chủ trương hội nhập quốc tế toàn diện. Dự thảo cũng đã bỏ đi nhưng nội dung, chi tiết không thích hợp, làm cho nội dung văn bản luật cơ bản mang tính khái quát hơn. Về các thành phần kinh tế, Hiến pháp 1992 nêu cụ thể vai trò của từng thành phần kinh tế (quốc doanh, tập thể, tư nhân, gia đình...), đề cập đến kinh tế quốc doanh với vai trò chủ đạo. Dự thảo Hiến pháp mới đề cập một cách tổng quát hơn: nền kinh tế bao gồm nhiều thành phần, nhiều hình thức sở hữu, bình đẳng và vai trò quan trọng ngang nhau. Dự thảo cũng nhấn mạnh phát huy nội lực, hội nhập quốc tế thay cho Nhà nước ‘mở rộng giao lưu, hợp tác quốc tế trên các lĩnh vực’ như Hiến pháp 1992. Về quan hệ kinh tế đối ngoại, Hiến pháp 1992 quy định nhà nước quản lý và mở rộng hoạt động kinh tế đối ngoại trên nguyên tắc độc lập, chủ quyền, bảo vệ và thúc đẩy sản xuất trong nước. Dự thảo mới bổ sung thêm ‘phù hợp với luật pháp và thông lệ quốc tế’ và bỏ quy định về ‘bảo vệ và thúc đẩy sản xuất trong nước’. Tuy nhiên, Hiến pháp là văn bản pháp lý cao nhất, cơ bản nhất của quốc gia, chỉ nên quy định những nguyên tắc cơ bản, không quy định đường lối chính sách cụ thể , do đó cần giảm thiểu những từ ngữ thể hiện cách thức như ‘chủ động’, ‘tích cực’, ‘đẩy mạnh’, ‘phát huy’. Chẳng hạn Điều 53 Hiến pháp sửa đổi nên viết là ‘Nước CHXHCN Việt Nam xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ trên cơ sở nội lực (thay vì ‘phát huy nội lực’), hội nhập quốc tế (thay vì ‘chủ động, tích cực hội nhập quốc tế’), có nền công nghiệp hiện đại (thay vì ‘đẩy mạnh CNH, HĐH’)...” (Đồng chí Nguyễn Quốc Dũng, Vụ Tổng hợp Kinh tế)

“Về vấn đề bảo hộ công dân, Điều 75 Hiến pháp năm 1992 là cơ sở quan trọng trong việc ban hành các quy phạm pháp luật và tổ chức triển khai hoạt động bảo hộ công dân trên thực tế. Tuy nhiên, điều này cần được tiếp tục hoàn thiện để công tác bảo hộ công dân được nâng cao. Điều 75 quy định: ‘Nhà nước bảo hộ quyền lợi chính đáng của người Việt Nam ở nước ngoài’.... Khái niệm công dân Việt Nam hiểu theo nghĩa rộng đã bao gồm cả thể nhân và pháp nhân Việt Nam. Tuy nhiên, để cho rõ ràng và đầy đủ, ta nên bổ sung thêm phần ‘pháp nhân Việt Nam’ vào đối tượng bảo hộ. Điều này hoàn toàn phù hợp với pháp luật quốc tế. Nhà nước ta cũng đã và đang tiến hành nhiều biện pháp để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, các cơ quan, tổ chức của Việt Nam ở nước ngoài” (Đồng chí Chu Tuấn Đức, Cục Lãnh sự)