Theo đặc phái viên TTXVN, trước khi kết thúc chuyến thăm hữu nghị chính thức nước CHND Trung Hoa (từ ngày 18 đến 22-7), Chủ tịch nước Trần Ðức Lương đã có cuộc trao đổi thân mật với các phóng viên báo chí Việt Nam đi theo đoàn. Sau đây là một số nội dung chính cuộc trao đổi.
Phóng viên (PV): Thưa Chủ tịch, các cuộc hội đàm và gặp gỡ giữa Chủ tịch với các nhà lãnh đạo cấp cao của Trung Quốc đã đề cập nhiều tới việc xây dựng mối quan hệ tin cậy và bền vững. Xin Chủ tịch cho biết cụ thể hơn về vấn đề này?
Chủ tịch nước (CTN):
Trong nhiều năm qua, dưới sự lãnh đạo và thỏa thuận cấp cao hai nước, quan hệ Việt-Trung được xác định theo hướng phát triển một cách hữu nghị, toàn diện, bền vững lâu dài. Trong chuyến thăm này, tại các cuộc gặp gỡ cấp cao cũng như tại các cuộc tiếp xúc giữa các ngành, các địa phương, đều tỏ rõ sự đồng thuận cao trong việc phải phát huy những kết quả trong những năm vừa qua và trong những năm tới đây, đưa mối quan hệ hợp tác Việt-Trung phát triển một cách toàn diện hơn, có chiều sâu hơn, tăng cường độ bền vững và sự tin cậy lẫn nhau. Ðó là nét chính nhất trong chuyến thăm Trung Quốc của Ðoàn đại biểu cấp cao Việt Nam lần này. Mặt khác, trong chuyến thăm này, cũng có một điều đáng lưu ý, bên cạnh quan hệ chính trị-ngoại giao, rất cần thiết phải thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư, văn hóa, giáo dục, khoa học công nghệ, xã hội, yêu cầu cũng được nhấn rất đậm nét. Tại hội đàm cấp cao cũng như các cuộc tiếp xúc cấp ngành và địa phương, các nhà báo đã theo dõi các hoạt động cụ thể của các doanh nghiệp hai bên đều thấy rõ. Ðó là nét nổi bật trong quan hệ hai nước trong chuyến thăm lần này.
PV: Kết quả về hợp tác kinh tế, thương mại đạt được trong chuyến thăm lần này rất là lớn, chúng ta đã ký kết với Trung Quốc những hợp đồng và thỏa thuận hợp tác với trị giá hơn một tỷ USD, Chủ tịch có bình luận gì về kết quả đáng khả quan này?
CTN:
Theo tôi, muốn có mối quan hệ hợp tác bền vững lâu dài, phải toàn diện về tất cả các mặt chính trị, ngoại giao, an ninh, quốc phòng, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, giáo dục và đào tạo, giao lưu nhân dân... Ðó là sắc thái của quan hệ hiện nay trong tình hình chung, nhưng đương nhiên, bao giờ hợp tác trong bối cảnh của tình hình mới mà cả Trung Quốc và Việt Nam đều ra sức xây dựng phát triển đất nước theo định hướng mà Ðảng và Nhà nước mỗi nước nêu ra, yêu cầu về xây dựng và phát triển về kinh tế bao giờ cũng làm nền tảng cho tất cả các hoạt động khác trong các quan hệ khác. Trong mấy năm gần đây, theo tinh thần chỉ đạo đó, quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Trung Quốc được cải thiện đáng kể, kim ngạch thương mại tăng lên rất nhiều, tốc độ gia tăng mỗi năm khá cao. Cả phía Việt Nam và phía Trung Quốc đều thấy chiều hướng đó phản ánh nguyện vọng chung và đồng thời phản ánh thực tế khách quan trong bối cảnh hai nước xây dựng và phát triển nhanh. Trung Quốc được coi là thị trường khổng lồ, còn Việt Nam cũng được đánh giá là thị trường lớn ở Ðông-Nam Á. Trước yêu cầu khách quan như vậy, kết quả quan hệ kinh tế, thương mại song phương phát triển nhanh là đúng, không có gì là lạ khi hiện nay Trung Quốc đã trở thành bạn hàng lớn nhất của Việt Nam xét theo tổng kim ngạch buôn bán hai chiều. Tình hình này sẽ tiếp tục diễn ra trong thời gian sắp tới và thậm chí còn diễn ra nhanh. Tuy nhiên, cả phía Việt Nam và phía Trung Quốc đều ghi nhận một điều là chiều hướng gia tăng đó là tốt nhưng cùng với sự gia tăng này xuất hiện yếu tố đáng quan tâm là nhập siêu của Việt Nam ngày càng tăng lên. Do đó, vấn đề đặt ra là phía chúng ta phải cố gắng rất cao, phía Trung Quốc cũng ghi nhận và sẽ tạo điều kiện hỗ trợ để tăng thêm xuất khẩu các loại hàng hóa của Việt Nam vào thị trường Trung Quốc, ngoài hàng hóa truyền thống đang có tỷ trọng lớn, các mặt hàng nông sản, rau quả, hải sản, công nghiệp sản xuất hàng gia dụng còn nhiều tiềm năng. Bây giờ, phía ta phải cố gắng, phía Trung Quốc quan tâm ghi nhận. Cũng cần nói thêm, như Chính phủ đã nhiều lần báo cáo, vấn đề nhập siêu của chúng ta hiện nay không chỉ với Trung Quốc mà xét trên tổng thể thì nhập siêu cũng xuất phát từ đòi hỏi, yêu cầu của sự phát triển kinh tế và công nghiệp hóa của nước ta. Một hướng nữa mà phía Trung Quốc cũng nêu ra, đó là sẽ khuyến khích các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư tại Việt Nam để sản xuất hàng hóa tại Việt Nam sau đó xuất khẩu trở lại Trung Quốc hoặc sang nước thứ ba. Các vấn đề như vậy đều được đặt ra một cách thẳng thắn, tin cậy, hiểu biết lẫn nhau và ghi nhận, còn quá trình phấn đấu thì không chỉ là phía bạn giúp mà chính là phía ta mới rất quan trọng. Về đầu tư, các dự án của Trung Quốc ở Việt Nam quy mô còn nhỏ, vấn đề là sắp tới phải hướng tới những dự án có quy mô lớn hơn. Hai bên đang chuẩn bị. Tôi tin rằng trong những năm tới, chiều hướng này sẽ tăng nhanh. Trong quan hệ hai nước còn chứa đựng những nội dung rất quan trọng của xu thế hiện đại, đó là hợp tác kinh tế khu vực. Hiệp định xây dựng khu mậu dịch tự do ASEAN - Trung Quốc sẽ có tác động rất lớn tới chúng ta, rồi Trung Quốc đã gia nhập WTO còn chúng ta cũng đang chuẩn bị trở thành thành viên của WTO, do vậy khuôn khổ quan hệ song phương còn được đặt trong bối cảnh chung của khu vực và quốc tế. Ðiều này chắc chắn buộc chúng ta còn phải quan tâm nhiều vì các yếu tố thuận lợi đan xen với thách thức. Vấn đề đặt ra đối với Ðảng, Nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp là chúng ta tiếp cận với thách thức như thế nào, cố gắng hạn chế rủi ro.
PV: Trong khuôn khổ chuyến thăm, lãnh đạo cấp cao cũng như lãnh đạo các Bộ Quốc phòng, Công an hai nước đã có các cuộc tiếp xúc, làm việc với nhau ở các cấp. Xin Chủ tịch cho biết thêm những nội dung chính của các thỏa thuận về hợp tác an ninh, quốc phòng giữa hai nước ?
CTN:
Như tôi đã nói, trong các quan hệ nói chung, bên cạnh về chính trị, ngoại giao, kinh tế thì quan hệ về an ninh, quốc phòng cũng đã được các vị lãnh đạo cấp cao rất quan tâm. Trong mấy năm qua, các bộ: Quốc phòng và Công an của ta, còn về phía bạn, các bộ Quốc phòng, Công an và An ninh nội địa đã tiến hành trao đổi các chuyến viếng thăm cấp cao của các vị lãnh đạo cấp ngành. Ðã có những thỏa thuận quan trọng, phản ánh những yêu cầu và những lợi ích của hai bên trong việc giữ gìn môi trường hợp tác, hòa bình, ổn định, xây dựng và phát triển. Ðiều quan trọng là, lần này, ở cấp cao đã nhắc lại những thỏa thuận đó và đề nghị sớm đưa vào triển khai. Trong lần này tham gia đoàn còn có đồng chí Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội và đồng chí Thứ trưởng Thường trực Bộ Công an. Các buổi làm việc của các đồng chí lãnh đạo cấp cao của quân đội và công an hai nước diễn ra trong tinh thần của xu thế chung là tăng cường hơn nữa trao đổi cụ thể về những vấn đề trước mắt phải làm, phải thật nhanh để đưa quan hệ chung vào xu thế ổn định. Cụ thể hơn thì các đồng chí đó phải bàn kỹ.
PV: Xin Chủ tịch đánh giá về mối quan hệ giữa các đoàn thể, giữa nhân dân hai nước trong bối cảnh quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện song phương được nâng lên một tầm cao mới?
CTN:
Một trong những đặc điểm tăng cường mối quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện Việt-Trung đó là giữa hai nước, sự trao đổi rất rộng rãi, năng động cả về Ðảng, Nhà nước, cả về Mặt trận, các đoàn thể nhân dân, giao lưu với nhân dân đều được tăng cường trong mấy năm gần đây. Hằng năm, số lượng đoàn hai bên giao lưu với nhau lên đến hàng trăm. Vấn đề ở đây là phải tiếp tục thúc đẩy mặt này nhưng đi vào thực chất, đi vào chiều sâu. Hợp tác giao lưu rộng rãi, nhất là của các tổ chức đoàn thể chính trị xã hội và giữa nhân dân đóng góp rất quan trọng. Thời gian qua, trong các giao lưu chung, gặp gỡ giữa các giới trẻ Việt Nam - Trung Quốc do các tổ chức Ðoàn thanh niên hai nước tổ chức đem lại kết quả tốt, đều được các vị lãnh đạo hai nước đồng tình và cho là cần thiết. Một hiện tượng là du lịch hai bên cũng đang diễn ra rất mạnh. Như các đồng chí lãnh đạo Khu Tự trị Dân tộc Choang Quảng Tây cho biết, riêng trong năm qua có 200 nghìn người của tỉnh này sang thăm Việt Nam và khách Việt Nam sang du lịch Quảng Tây lên hơn 100 nghìn người. Chuyện này trước đây chưa hề có và chắc là còn tăng. Du lịch không chỉ đơn thuần là đi chơi mà còn là giao lưu nhân dân, giúp tăng cường hiểu biết thêm giữa hai đất nước, hai dân tộc, hai nền văn hóa. Một hướng nữa liên quan đến giao lưu giữa lớp trẻ, đó là tăng cường số lượng học sinh, sinh viên sang du học tại Trung Quốc. Tôi đã đặt vấn đề và phía Trung Quốc cũng hoàn toàn rất đồng tình là phải khuyến khích, tạo điều kiện thúc đẩy mạnh mẽ số lượng học sinh, sinh viên Việt Nam du học trong các ngành, các lĩnh vực tại các địa phương của Trung Quốc.
PV: Xin cảm ơn Chủ tịch nước.