(MOFA - 6/3/2012) - Từ ngày 3-6/3/2012 tại Phnôm Pênh, Campuchia, đã diễn ra Hội nghị của các quan chức cao cấp ASEAN thuộc ba trụ cột Cộng đồng ASEAN về chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội nhằm chuẩn bị cho Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 20 sẽ diễn ra tại Campuchia từ 3-4/4/2012. Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh, Trưởng SOM ASEAN Việt Nam dẫn đầu Đoàn Việt Nam tham dự các Hội nghị này.
Các nước ASEAN đã cơ bản thống nhất về chương trình hoạt động, nghị sự và danh mục các văn kiện của Hội nghị Cấp cao. Đây sẽ là Hội nghị Cấp cao đầu tiên trong năm Campuchia làm Chủ tịch ASEAN – 2012. Với chủ đề “ASEAN: một Cộng đồng, một Vận mệnh”, Lãnh đạo các nước ASEAN sẽ trao đổi các nội dung ưu tiên của ASEAN trong năm, nhất là: đẩy mạnh nỗ lực để xây dựng Cộng đồng ASEAN vào năm 2015; tăng cường đoàn kết, kết nối ASEAN; mở rộng và làm sâu sắc quan hệ của ASEAN với các đối tác; hợp tác ứng phó với các thách thức đang đặt ra. Dự kiến, Lãnh đạo các nước ASEAN sẽ thông qua nhiều văn kiện quan trọng, trong đó có Tuyên bố về kỷ niệm 45 năm thành lập ASEAN (1967-2012). Cùng với Hội nghị Cấp cao ASEAN 20, sẽ có các hoạt động bên lề Cấp cao và các Hội nghị cấp Bộ trưởng.
Trong trao đổi, các quan chức cấp cao ASEAN nhấn mạnh, cùng với nỗ lực xây dựng Cộng đồng, ASEAN cần đồng thời tăng các quan hệ đối ngoại của mình, nhất là cần phải triển khai hiệu quả các thỏa thuận, chương trình hợp tác đã có với các đối tác, cũng như phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực và các khuôn khổ hợp tác của ASEAN với các đối tác (ASEAN+1, ASEAN+3, ARF, EAS, ADMM+…). Trong năm 2012, cùng với việc tăng cường quan hệ với các đối tác như Nhật, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nga, EU..., ASEAN sẽ tiếp tục bàn để hướng tới quan hệ đối tác chiến lược với Ấn Độ và Mỹ, kỷ niệm 20 năm quan hệ ASEAN-Ấn độ, 35 năm quan hệ ASEAN-Canada… ASEAN hoan nghênh việc các nước đối tác tăng cường hợp tác và đóng góp tích cực vào hòa bình, an ninh, ổn đinh, xây dựng lòng tin và phát triển ở khu vực. Theo đó, các nước đã xem xét và kiến nghị đồng ý về việc Vương quốc Anh tham gia Hiệp định Thân thiện và Hợp tác ASEAN (TAC); tiến hành các bước chuẩn bị để các nước có vũ khí hạt nhân sớm tham gia ký Nghị định thư về ủng hộ Hiệp ước Đông Nam Á Không có Vũ khí Hạt nhân (SEANWFZ); thúc đẩy Nghị định thư thứ 3 sửa đổi TAC sớm có hiệu lực để EU có thể tham gia TAC. ASEAN cũng nhất trí đẩy mạnh phối hợp lập trường về các vấn đề cùng quan tâm tại các diễn đàn khu vực và quốc tế như APEC, ASEM, LHQ và các cơ quan chuyên môn của LHQ.
Trao đổi về các vấn đề cùng quan tâm, các nước ASEAN nhất trí đẩy nhanh việc tham vấn trong ASEAN về các thành tố của Bộ qui tắc ứng xử ở Biển Đông (COC), đi đôi với việc thực hiện đẩy đủ và hiệu quả Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), nhất là về đảm bảo hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải; giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình; tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật biển năm 1982 của LHQ (UNCLOS). Tại Hội nghị, các nước ASEAN cũng hoan nghênh các tiến triển gần đây tại Mianma; ủng hộ Mianma đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASEAN năm 2014; kêu gọi dỡ bỏ cấm vận đối với Mianma; khẳng định ASEAN sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối hỗ trợ Mianma tăng cường quan hệ với cộng đồng quốc tế.
Phát biểu tại các Hội nghị, Thứ trưởng Phạm Quang Vinh nhấn mạnh ý nghĩa của việc tăng cường đoàn kết, liên kết và xây dựng Cộng đồng ASEAN, nhất là cần triển khai hiệu quả Lộ trình xây dựng Cộng đồng ASEAN trên cả ba trụ cột chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội; tăng cường kết nối ASEAN cả về hạ tầng, chính sách và người dân; tăng cường quan hệ với các đối tác; xây dựng một Cộng đồng ASEAN gắn kết, thịnh vượng và hướng tới người dân, ngày càng phát huy vai trò và đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển ở khu vực.
Thứ trưởng Phạm Quang Vinh cũng nhấn mạnh việc ASEAN cần tiếp tục phát huy vai trò chủ động của mình trong cấu trúc khu vực đang định hình và trong việc tăng cường hợp tác khu vực nhằm ứng phó hiệu quả với các thách thức đang đặt ra, như khủng khoảng kinh tế toàn cầu, thiên tai, biến đổi khí hậu, an ninh hàng hải, dịch bệnh… ASEAN cần tiếp tục phát huy vai trò và hiệu quả của các công cụ, cơ chế hợp tác khu vực hiện có về hòa bình, an ninh như Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác Đông Nam Á (TAC), Khu vực ĐNA không có Vũ khí hạt nhân (SEANWFZ), Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), Diễn đàn khu vực ASEAN (ARF), Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+)… Về Biển Đông, Thứ trưởng Phạm Quang Vinh nhấn mạnh cần tiếp tục tăng cường các nỗ lực nhằm bảo đảm hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn hàng hải; giải quyết tranh chấp giữa các bên liên quan bằng biện pháp hòa bình; tôn trọng luật pháp quốc tế, nhất là Công ước Luật biển năm 1982 của LHQ (UNCLOS), thực hiện đầy đủ và hiệu quả DOC, tăng cường xây dựng lòng tin và sớm xây dựng Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).
Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Phạm Quang Vinh chúc mừng Cam-pu-chia đảm nhận trọng trách là Chủ tịch ASEAN năm 2012, khẳng định Việt Nam sẽ cùng các nước ASEAN phối hợp chặt chẽ và tích cực hỗ trợ Cam-pu-chia hoàn thành thành công nhiệm vụ quan trọng này, góp phần thúc đẩy hơn nữa đoàn kết, liên kết và xây dựng Cộng đồng ASEAN, cũng như quan hệ hợp tác hữu nghị truyền thống và toàn diện giữa hai nước.
(Phnôm Pênh, Campuchia, 4-6/3/2012)