Khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Tư pháp các nước ASEAN tại Hà Nội

Đến dự Hội nghị có ông Vũ Khoan, Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam; Ngài Wilffrido V. Villacorta, Phó Tổng Thư ký ASEAN; ông Uông Chu Lưu, Bộ trưởng Tư pháp Việt Nam; và trưởng đoàn đại biểu mười nước ASEAN là các bộ trưởng tư pháp, tổng công tố, bộ trưởng pháp luật.

Tham dự Hội nghị còn có đại diện sứ quán Mỹ, Australia, Canada, Trung Quốc, Đan Mạch, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Nga, Thụy Điển, đại diện Phái đoàn Ủy ban châu Âu, Cơ quan Liên chính phủ Pháp ngữ.

Thay mặt Chính phủ Việt Nam, Phó Thủ  tướng Vũ Khoan nhiệt liệt chào mừng các đại biểu tham dự ALAWMM 6 và bày tỏ tin tưởng rằng Hội nghị sẽ đánh dấu bước tiến mới trong sự hợp tác của các nước ASEAN trên lĩnh vực quan trọng này.

Ông Vũ Khoan nói: "Hội nghị ALAWMM 6" diễn ra trong bối cảnh chúng ta đang hướng tới hình thành một Cộng đồng ASEAN vào năm 2020 và trong cuộc sống nảy sinh nhiều vấn đề mới đòi hỏi chúng ta thắt chặt hơn nữa sự hợp tác.

Theo Phó Thủ tướng Vũ Khoan, các nước ASEAN cũng đang gia tăng hội nhập với thế giới bên ngoài, trong lĩnh vực kinh tế đang xuất hiện ngày càng nhiều Khu vực mậu dịch tự do (FTA) với các đối tác khác.

Theo Phó Thủ tướng: Một nhân tố mới rất đáng quan tâm là chúng ta phải đối mặt với ngày càng nhiều tội phạm xuyên quốc gia như vận chuyển ma túy, buôn người, rửa tiền, cướp biển, khủng bố... Tình hình trên đặt ra nhu cầu phải hợp tác chặt chẽ hơn, sâu sắc hơn về  tư pháp và pháp luật để theo kịp với sự hợp tác trên các mặt khác cũng như đối phó với những thách thức mới.

Ông Vũ Khoan cho rằng, chỉ có như vậy thì thể chế pháp luật và tư pháp của các nước ASEAN mới thực sự trở thành động lực và cơ sở để tạo thuận lợi cho sự hợp tác và phát triển bền vững của ASEAN trong thời gian tới.

Trong bài phát biểu chào mừng tại Hội nghị, Bộ trưởng Uông Chu Lưu nói: "Hội nghị ALAWMM 6 một lần nữa khẳng định xu thế hội nhập ngày càng sâu rộng, quan hệ hữu nghị và hợp tác toàn diện giữa các nước ASEAN vì hòa bình, ổn định và sự phát triển phồn vinh của khu vực Đông Nam Á".

Theo Bộ trưởng Uông Chu Lưu, những thành tựu của các nước trong khu vực lĩnh vực tư pháp và pháp luật cũng giúp Việt Nam có thêm kinh nghiệm quý trong quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật và cải cách tư pháp theo các nguyên tắc của nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế. Tăng cường sự hợp tác trong lĩnh vực tương trợ tư pháp về dân sự và thương mại. là "một lĩnh vực hợp tác mới rất quan trọng và tạo cơ sở pháp lý cho việc thúc đẩy mạnh mẽ quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa các nước ASEAN trong thời gian tới”.

Bộ trưởng Uông Chu Lưu nói tại Hội nghị Quan chức Pháp luật Cao cấp các nước ASEAN lần thứ 10 (ASLOM-10) được tổ chức từ ngày 16 đến 17/9, Việt Nam đã đề xuất sáng kiến tăng cường hợp tác về tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại giữa các nước ASEAN.

Đề xuất của Bộ Tư pháp Việt Nam được nêu ra trong bối cảnh các quan hệ về thương mại, đầu tư, lao động, du lịch giữa các nước ASEAN đang ngày càng phát triển. Cùng với việc tăng cường hợp tác trên nhiều lĩnh vực, sự giao lưu giữa công dân, pháp nhân giữa các nước ASEAN ngày càng gia tăng kéo theo nhu cầu về tăng cường hợp tác tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại giữa các cơ quan tư pháp để giải quyết một cách có hiệu quả các tranh chấp phát sinh.

Thực tiễn cho thấy, toà án của các nước trong khối ASEAN đã thụ lý giải quyết ngày càng nhiều các vụ việc về dân sự, thương mại cũng như các vụ việc khác mà đương sự là những cá nhân, pháp nhân mang các quốc tịch các quốc gia khác nhau thuộc khối ASEAN. Trong những năm gần đây, Việt Nam đã bắt đầu nhận được các yêu cầu tương trợ về tống đạt giấy tờ, lấy lời khai, công nhận và cho thi hành bản án từ các nước ASEAN, chủ yếu là từ Lào và Singapore. Các toà án Việt Nam cũng đã thụ lý một số vụ việc về dân sự và thương mại mà khi giải quyết cần phát sinh yêu cầu tống đạt giấy tờ, lấy lời khai đương sự ở một trong các nước ASEAN.

Tuy nhiên, các cơ chế hợp tác tương trợ tư pháp về dân sự và thương mại hiện hành của các nước trong khối ASEAN vẫn còn bộc lộ nhiều bất cập. Chẳng hạn, đối với cơ chế hợp tác đa phương, trong khu vực ASEAN, các nước ASEAN vẫn chưa sẵn sàng với cơ chế hợp tác đa phương do hầu hết các điều ước đa phương về tương trợ tư pháp phần lớn do các nước Châu Âu soạn thảo nên các yêu cầu, mục đích, quy phạm dựa trên tiêu chí của nền tư pháp phát triển. Bên cạnh đó, trong thời gian qua, hầu hết các nước trong khối còn đang tập trung vào các hoạt động hợp tác về kinh tế, an ninh khu vực, chống khủng bố quốc tế mà chưa thực sự chú trọng đến hoạt động hợp tác về tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại.

Đối với cơ chế hợp tác song phương, thực tiễn cho thấy các nước ASEAN vẫn còn chưa chú trọng đến việc đàm phán, ký kết các điều ước quốc tế song phương về lĩnh vực này.

Chính vì vậy, theo Bộ Tư pháp Việt Nam, đây là thời điểm thích hợp để các nước ASEAN thực hiện các chương trình hành động nhằm tăng cường hợp tác tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại. Mục tiêu của việc tăng cường hợp tác này là hướng tới xây dựng một cơ chế khu vực về tương trợ tư pháp giữa các nước ASEAN.

Các nội dung hợp tác giữa các nước ASEAN về tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự và thương mại mà Bộ Tư pháp Việt Nam đã đề xuất để thảo luận tại ASLOM-10 và ALAWMM-6 gồm: tăng cường hợp tác ASEAN tống đạt giấy tờ; tăng cường hợp tác ASEAN về miễn hợp pháp hoá và nội dung tăng cường hợp tác ASEAN về công nhận, thi hành bản án, quyết định dân sự của toà án nước ngoài.

Để tăng cường hợp tác trong lĩnh vực này, giữa các nước trong khối cần phải tiến hành các hoạt động như chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi thông tin lẫn nhau về tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dân sự, tổ chức các Diễn đàn Pháp luật ASEAN để cho các chuyên gia pháp luật ASEAN cùng trao đổi, thảo luận, đề xuất phương hướng hợp tác, thành lập các Nhóm làm việc để nghiên cứu nhu cầu và tình hình hợp tác giữa các nước ASEAN về tương trợ tư pháp, đồng thời soạn thảo các thoả thuận giữa các nước ASEAN để tăng cường hợp tác.

Đề cập tới vai trò của Việt Nam trong việc tăng cường hợp tác tư pháp giữa các nước thành viên ASEAN, ông Villacorta khẳng định Việt Nam là thành viên tích cực trong lĩnh vực này. Việt Nam hiện là một thành viên của tất cả các tổ chức cũng như các cơ quan hoạch định chính sách của ASEAN như Ủy ban Thường trực ASEAN và Hội nghị Quan chức Cấp cao.

Theo ông Villacorta, Việt Nam đã đề xuất nhiều sáng kiến quan trọng không chỉ trong lĩnh vực hợp tác pháp luật mà còn trong các lĩnh vực khác như hài hòa hóa các luật về di cư.

Liên quan tới vai trò của luật pháp và tư pháp trong việc tăng cường sức mạnh của ASEAN, ông Villacorta nhấn mạnh “việc thực thi luật pháp đầy đủ và hiệu quả ở mỗi nước thành viên ASEAN và sự hợp tác giữa các nước này trong cuộc đấu tranh với các loại hình tội phạm xuyên quốc gia như buôn bán ma túy và khủng bố có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy việc xây dựng một cộng đồng thực thụ trong khu vực bởi vì, nếu không có hòa bình và trật tự, làm thế nào chúng ta có thể có một cộng đồng thống nhất”./.