Chuyến thăm Hoa Kỳ lần này của Thủ tướng Phan Văn Khải là chuyến thăm chính thức Hoa Kỳ đầu tiên của người đứng đầu Chính phủ Việt Nam sau 30 năm chiến tranh kết thúc và vào đúng dịp hai nước đang có những hoạt động kỷ niệm 10 năm bình thường hóa quan hệ. Chuyến thăm được đánh giá là một cột mốc quan trọng trong quan hệ hai nước.
Trong hai ngày 21 và 22-6, Thủ tướng Phan Văn Khải có các cuộc hội đàm với Tổng thống Mỹ G.W.Bush, hội đàm với lãnh đạo Thượng viện và Hạ viện Hoa Kỳ tại thủ đô Washington.
Sáng 21-6, các phóng viên Việt Nam tháp tùng Ðoàn có mặt ở Nhà Trắng, nơi diễn ra cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Phan Văn Khải và Tổng thống Mỹ G.W.Bush. Theo lịch trình, cuộc hội đàm sẽ diễn ra trong khoảng thời gian 30 phút, nhưng 45 phút sau, hai nhà lãnh đạo mới kết thúc hội đàm, bước ra Phòng bầu dục để thực hiện cuộc họp báo.
Tại cuộc họp báo, hai nhà lãnh đạo vui vẻ bày tỏ sự hài lòng trước những tiến triển đã đạt được trong 10 năm qua và khẳng định, nét đặc trưng trong quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ là tôn trọng lẫn nhau, gia tăng quan hệ kinh tế và thương mại, cùng chia sẻ mối quan tâm về hòa bình, sự phồn vinh và an ninh ở khu vực Ðông - Nam Á và châu Á - Thái Bình Dương, gia tăng hợp tác về nhiều vấn đề mà hai bên cùng quan tâm.
Tổng thống G.Bush vui mừng về sự phát triển kinh tế của Việt Nam những năm qua, cảm ơn Chính phủ và nhân dân Việt Nam đã giúp đỡ có hiệu quả trong việc tìm kiếm người Mỹ mất tích trong chiến tranh và cho biết, Chính phủ Hoa Kỳ sẽ tích cực giúp Việt Nam trong vấn đề nhân đạo, khắc phục hậu quả chiến tranh.
Thủ tướng Phan Văn Khải cho biết, chuyến thăm này cho thấy quan hệ hai nước đã được chuyển sang một giai đoạn mới. Hoa Kỳ có thể thấy ở Việt Nam một thị trường lớn. Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế vì hòa bình, độc lập dân tộc và phát triển.
Thủ tướng đánh giá cao về việc Tổng thống G.Bush ủng hộ mạnh mẽ việc Việt Nam gia nhập WTO và nhất trí tích cực đàm phán để sớm ký kết hiệp định song phương về vấn đề này. Hai nhà lãnh đạo cũng khẳng định đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới thông qua việc phát triển mối quan hệ đối tác xây dựng, hữu nghị, hợp tác nhiều mặt trên cơ sở bình đẳng, cùng tôn trọng lẫn nhau và hai bên cùng có lợi.
Tổng thống G.Bush khẳng định với báo chí sự ủng hộ tích cực của Hoa Kỳ để Việt Nam tổ chức thành công Hội nghị APEC cuối năm 2006, thông báo sẽ sang Việt Nam tham dự Hội nghị APEC và thăm chính thức Việt Nam vào cuối năm 2006 theo lời mời của Thủ tướng Phan Văn Khải.
Trong các cuộc hội đàm với lãnh đạo Thượng viện và Hạ viện Mỹ, các cuộc tiếp xúc với Hội nghị sĩ vì quan hệ Hoa Kỳ - Việt Nam, một số thượng nghị sĩ của Ủy ban Ðối ngoại Thượng viện, Thủ tướng Phan Văn Khải tranh thủ giới thiệu với các nghị sĩ Mỹ những đổi mới trên đất nước Việt Nam do Ðảng Cộng sản Việt Nam khởi xướng và lãnh đạo. Thủ tướng yêu cầu các nghị sĩ Mỹ tăng cường quan hệ, trao đổi để giải quyết những vấn đề còn khác nhau giữa hai bên, không để những vấn đề khác nhau đó cản trở sự phát triển quan hệ giữa hai nước.
Ðoàn đại biểu Việt Nam đã chọn bang Washington là điểm dừng chân. Tại đây, Thủ tướng và Ðoàn đại biểu cấp cao Việt Nam có nhiều cuộc tiếp xúc, làm việc với các hãng Microsoft, tập đoàn Nike, tập đoàn GAP, tập đoàn Boeing...
Năm 2004, thương mại hai chiều Việt Nam - Hoa Kỳ đã đạt 6,4 tỷ USD, tăng gấp 20 lần so 10 năm trước. Và chỉ sau một ngày đến TP Seattle, bang Washington đã có hai Biên bản ghi nhớ giữa tỉnh Quảng Nam và CIENCO 5 với Pegsus Global, Llc và Ding Street, Llc đã được ký kết. Ðó là việc Pegsus Global, Llc đầu tư xây dựng khu du lịch 5 sao, diện tích 26 ha với vốn đầu tư 25 triệu USD tại Ðiện Dương, Quảng Nam, và Ding Street, Llc đầu tư 10 triệu USD thuê 50 ha đất tại Khu công nghiệp Việt Hưng (Quảng Ninh) trong thời hạn 50 năm để xây dựng một Nhà máy tái tạo hạt nhựa.
Tập đoàn Microsoft cũng đã ký hai bản ghi nhớ: một là, Chương trình đào tạo giáo viên trung học về công nghệ thông tin, ký với Bộ Giáo dục và Ðào tạo, bắt đầu thực hiện từ năm 2006; hai là, Chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam tiếp cận với công nghệ thông tin, ký với Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam.
Trong buổi làm việc với Chủ tịch Microsoft, Bill Gates, Thủ tướng Phan Văn Khải mời ông Bill Gates và phu nhân sang thăm, tìm hiểu và đầu tư tại Việt Nam. Bill Gates đã vui vẻ nhận lời. Thủ tướng nói rằng, người Việt Nam vốn rất thông minh, có khả năng tư duy rất thích hợp đối với việc tiếp thu công nghệ thông tin và phần mềm. Nếu Microsoft đầu tư sớm vào Việt Nam thì sau này Việt Nam phát triển được ngành Công nghệ thông tin và phần mềm sẽ có công đóng góp lớn của Microsoft.
Tại thủ đô Washington, trong buổi gặp gỡ với Bộ Thương mại Hoa Kỳ, rất nhiều giấy phép đầu tư, các hợp đồng giữa các doanh nghiệp (DN) Việt Nam và Hoa Kỳ cũng đã được ký kết, trong đó có việc trao giấy phép cho Tập đoàn bảo hiểm ACE và New York Life, hợp đồng mua bốn chiếc máy bay 787 của Boeing được thực hiện từ năm 2007, hợp đồng bổ sung về khai thác dầu khí giữa Petro Việt Nam và đại diện Tập đoàn Unocal, đại diện US TDA, hợp đồng giữa Công ty Cokyvina và Công ty Motorola về nâng cao năng lực mạng Vina Phone.
Thay mặt Thủ tướng Chính phủ, trong bài phát biểu tại cuộc gặp, Phó Thủ tướng Vũ Khoan đánh giá cao đóng góp của DN hai nước trong việc thúc đẩy quan hệ thương mại hai nước thời gian qua. Phó Thủ tướng nói vui, với việc Vietnam Airlines mua Boeing 787, lần thăm Hoa Kỳ lần sau của Ðoàn đại biểu cao cấp Chính phủ Việt Nam sẽ đi bằng Boeing 787, và nếu tháng 7 tới hai nước ký được Hiệp định song phương về việc Việt Nam gia nhập WTO, thì cuộc gặp lần sau số lượng các hợp đồng giữa DN hai nước sẽ tăng gấp hai đến ba lần.
Tối 21-6 hàng nghìn doanh nhân và các quan chức hai nước đã đến tham dự buổi dạ tiệc của các giới và cộng đồng DN Mỹ tổ chức tại Khách sạn May Flower. Chúng tôi thật sự xúc động chứng kiến quang cảnh cả hội trường đứng dậy, vỗ tay hồi lâu khi Thủ tướng Phan Văn Khải lên phát biểu ý kiến.
Ở Hoa Kỳ hiện có hơn 1,5 triệu người Việt Nam đang sinh sống. Thủ tướng hoan nghênh những đóng góp của cộng đồng người Việt Nam tại Mỹ vào việc thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của Việt Nam, Chính phủ Việt Nam khuyến khích và tạo điều kiện cho các hoạt động đầu tư và về thăm đất nước của đồng bào. Việc Thủ tướng Phan Văn Khải ngay sau một hành trình 15 giờ bay từ Việt Nam đến TP Seattle, không về khách sạn nghỉ mà đi thẳng từ sân bay đến thăm gia đình ông Nguyễn Văn Bích, một người Việt Nam sống ở Seattle, đang làm việc cho hãng Boeing, có nhiều đóng góp cho quê hương, chính là muốn gửi đến cộng đồng người Việt Nam tại Mỹ nói riêng và cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống ở nước ngoài bức thông điệp, Chính phủ luôn coi đồng bào là một bộ phận không thể tách rời của dân tộc, coi đây là nguồn lực quan trọng trong sự nghiệp xây dựng đất nước. Hiện nay còn một bộ phận người Việt Nam ở nước ngoài do thiếu thông tin hoặc được thông tin sai lệch về tình hình đất nước cho nên còn có những hoạt động chống đối. Nhà nước Việt Nam luôn thực hiện nhất quán chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc để tập trung nguồn lực xây dựng một đất nước dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Chiến tranh đã lùi xa 30 năm, người Việt Nam chỉ có một cội nguồn, hãy chung sức đồng lòng, góp phần xây dựng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
Chuyến thăm Hoa Kỳ của Thủ tướng Phan Văn Khải và Ðoàn đại biểu cấp cao Chính phủ Việt Nam tiếp tục đến thăm New York và Boston. Nhưng những ngày qua khẳng định thành công của chuyến thăm lần này, đưa quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ lên một tầm cao mới.
(Bài viết của Xuân Thuỳ, phóng viên Báo Nhân dân)