Ông Tạ Nguyên Ngọc, Vụ trưởng Vụ quan hệ kinh tế, khoa học và công nghệ, Uỷ ban về người Việt Nam ở nước ngoài cho rằng, phần lớn trí thức Việt kiều đều mong được tạo điều kiện để góp sức xây dựng quê hương mà không đòi hỏi sự ưu đãi.
Theo ông Ngọc, để thu hút trí thức, doanh nhân Việt kiều đóng góp nhiều hơn cho đất nước, các cơ quan trong nước cần tạo dựng cho họ môi trường làm việc thuận lợi, bình đẳng, chính sách minh bạch thông thoáng.
Cùng chung quan điểm với ông Ngọc, bà Tôn Nữ Thị Ninh, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Đối ngoại của Quốc hội cho rằng đã đến lúc cần thiết phải chọn ra những dự án cụ thể để thu hút sự tham gia của Việt kiều. Theo bà Ninh, không nên dùng từ "ưu đãi" trong chính sách với Việt kiều mà nên nói "tạo điều kiện thuận lợi" cho trí thức Việt kiều đóng góp xây dựng đất nước.
Nghị quyết 36 của Bộ Chính trị về công tác Việt kiều triển khai từ hơn hai năm qua được đánh giá là đáp ứng được những nguyện vọng chính đáng của Việt kiều, tạo điều kiện cho họ hướng về quê hương đất nước, nhưng theo ông Nguyễn Chơn Trung, Chủ nhiệm Uỷ ban về người Việt Nam ở nước ngoài, việc triển khai vẫn chưa đồng bộ ở nhiều địa phương và còn có những quan điểm, nhận thức khác nhau về vai trò của Việt kiều.
Theo Uỷ ban về người Việt Nam ở nước ngoài, trong số gần 3 triệu người Việt Nam đang sinh sống định cư ở nước ngoài, ước tính có khoảng 300.000 người được đào tạo ở trình độ đại học và công nhân kỹ thuật bậc cao, trong đó có nhiều người nắm giữ những vị trí quan trọng trong các viện nghiên cứu, trường đại học, bệnh viện, công ty kinh doanh của các nước và các tổ chức quốc tế.
Nhiều trí thức Việt kiều đã làm cầu nối để giúp đất nước tiếp thu công nghệ tiên tiến, mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại, chủ động tham gia vào qua trình toàn cầu hoá. Tuy nhiên, sự đóng góp chất xám, công nghệ của Việt kiều cho đất nước vẫn còn ở mức khiêm tốn, mới chỉ dừng lại ở con số khoảng 200 trí thức Việt kiều hàng năm về nước làm việc dưới hình thức hợp tác với các cơ quan trong nước.
Nhằm đẩy mạnh việc thu hút chất xám của Việt kiều, Bộ Ngoại giao đã lập một đề án tổng thể trong đó các bộ, ngành sẽ phối hợp với nhau để xây dựng những dự án cần thu hút "chất xám" Việt kiều trong lĩnh vực khoa học công nghệ, hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh và chuyển giao công nghệ.
Một số biện pháp thu hút trí thức Việt kiều sẽ được áp dụng như lập trung tâm thông tin, chi ngân sách để kêu gọi, chi hoa hồng môi giới và thậm chí bổ nhiệm Việt kiều vào những vị trí lãnh đạo để phụ trách ở các cơ quan nghiên cứu, sản xuất và kinh doanh trong nước. Không chỉ hướng đến các những nhà khoa học, chuyên gia trí thức Việt kiều, đề án còn hướng đến cả sinh viên, học sinh đang học tập ở nước ngoài.
Đặc biệt, Uỷ ban người Việt Nam ở nước ngoài Thành phố Hồ Chí Minh dự kiến đầu tháng 1/2007, sẽ tiên phong giới thiệu 5 chương trình thí điểm thực hiện chính sách đối với Việt kiều như chế độ một cửa, cải tiến các chính sách xuất nhập khẩu, nhà đất, chính sách với trí thức Việt kiều và phối hợp với trường Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đưa chuyên gia Việt kiều về nước nhằm nâng cao chất lượng đào tạo./. (TTXVN)