(Hà Nội, ngày 30/10/2010)
Thưa các quý vị,
Hội nghị
Cấp cao ASEAN 17 và các Cấp cao liên quan đã thành công tốt đẹp. Tiếp
tục Chủ đề “Hướng tới Cộng đồng ASEAN: Từ tầm nhìn đến hành động”, chúng
tôi đã tập trung trao đổi về các vấn đề sau đây:
Một là, xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Hai là, quan hệ đối ngoại và vai trò trung tâm của ASEAN.
Ba là, phát triển bền vững và ứng phó với những thách thức toàn cầu.
Ngoài ra, chúng tôi cũng trao đổi ý kiến về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.
Tôi trân trọng thông báo những nội dung và kết quả chính của Hội nghị như sau:
Thứ nhất, về xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Tiếp
theo những quyết định tại Cấp cao ASEAN-16 (tháng 4/2010), chúng tôi
khẳng định lại quyết tâm đẩy mạnh các hành động cụ thể để hiện thực hoá
mục tiêu hình thành Cộng đồng ASEAN; và đã nhất trí như sau:
-
Tiến hành nhiều biện pháp đồng bộ để tạo ra sự chuyển biến thực sự trong
việc thực hiện đúng tiến độ và hiệu quả các chương trình/kế hoạch xây
dựng Cộng đồng, nhất là tăng cường cơ chế giám sát và đánh giá kết quả
thực thi cũng như vận hành theo các quy định pháp lý của Hiến chương
ASEAN.
- Thông qua Kế hoạch tổng thể về Kết nối ASEAN nhằm
tăng cường kết nối về hạ tầng, thể chế và người dân ASEAN, nhất là ở
tiểu vùng Mê Công; từ đó hỗ trợ đẩy nhanh liên kết ASEAN và tạo cơ sở để
mở rộng kết nối ra khu vực Đông Á. Đây là nỗ lực chung của ASEAN trong
suốt năm qua.
- Thông qua 02 văn kiện quan trọng khác của ASEAN:
(i) Tuyên bố ASEAN về Phát triển nguồn nhân lực và các kỹ năng cho phục
hồi kinh tế và tăng trưởng bền vững; (ii) Tuyên bố về Tăng cường phúc
lợi và phát triển của phụ nữ và trẻ em ASEAN. Dịp này, các Bộ trưởng
Ngoại giao cũng đã thông qua Tuyên bố ASEAN về hợp tác tìm kiếm và cứu
hộ người và tàu thuyền gặp nạn trên biển. Đây là những nỗ lực quan trọng
của ASEAN nhằm xây dựng Cộng đồng hướng tới người dân, tiếp theo những
nỗ lực trong năm qua, trong đó có sự ra đời của Ủy ban liên Chính phủ
ASEAN về Nhân quyền và Ủy ban thúc đẩy và bảo vệ các quyền phụ nữ - trẻ
em.
Tóm lại, những kết quả quan trọng đã đạt được trong gần một
năm qua, nhất là trong việc triển khai Hiến chương ASEAN và Lộ trình xây
dựng Cộng đồng ASEAN trên 3 trụ cột về chính trị - an ninh, kinh tế và
văn hóa - xã hội, cũng như các chương trình và kế hoạch quan trọng khác,
đã tạo những cơ sở vững chắc cho ASEAN tiếp tục phát triển, hướng tới
mục tiêu đã đề ra.
Thứ hai, về Quan hệ đối ngoại và vai trò trung tâm của ASEAN.
Tiếp
theo quyết định của Cấp cao ASEAN-16, chúng tôi thống nhất cao về chủ
trương và các biện pháp đẩy mạnh quan hệ đối ngoại của ASEAN cũng như
bảo đảm vai trò trung tâm của Hiệp hội trong một cấu trúc khu vực đang
định hình. Các đối tác tiếp tục khẳng định coi trọng quan hệ và mong
muốn tăng cường hơn nữa hợp tác toàn diện với ASEAN, ủng hộ ASEAN xây
dựng Cộng đồng và giữ vai trò trung tâm ở khu vực. ASEAN và các đối tác
cũng thống nhất cần tăng cường đối thoại và hợp tác, nhất là trong việc
thực hiện có hiệu quả các Kế hoạch hành động triển khai Tuyên bố chung
về quan hệ đối tác chiến lược hoặc đối tác toàn diện.
Tại Hội nghị này, chúng tôi đã đạt một số kết quả quan trọng sau:
(i)
Thống nhất chủ trương ưu tiên đẩy nhanh liên kết ASEAN, đồng thời tăng
cường quan hệ đối ngoại của Hiệp hội và bảo đảm vai trò trung tâm của
ASEAN. Theo đó, ASEAN sẽ tiếp tục tăng cường hiệu quả hoạt động của các
cơ chế do ASEAN giữ vai trò chủ đạo như ASEAN+1, ASEAN+3, Cấp cao Đông Á
(EAS), ARF và (ADMM+), nhằm tạo điều kiện cho các đối tác tham gia hợp
tác sâu rộng và đóng góp tích cực vào việc xử lý các vấn đề quan trọng
liên quan đến hoà bình, an ninh và phát triển ở khu vực.
(ii)
ASEAN cũng thống nhất quan điểm chung về thúc đẩy hình thành một cấu
trúc khu vực trên cơ sở nguyên tắc chỉ đạo là: một cấu trúc khu vực dựa
trên các tiến trình hợp tác khu vực hiện có, đan xen, bổ sung và hỗ trợ
lẫn nhau, trong đó ASEAN giữ vai trò trung tâm, vì mục tiêu chung là hoà
bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực cũng như hỗ trợ mục tiêu
hình thành Cộng đồng ASEAN.
(iii) Nhất trí nâng quan hệ đối tác
theo khuôn khổ ASEAN+1 lên tầm cao mới theo hướng thực chất và hiệu quả
hơn, thông qua nhiều biện pháp phù hợp. Theo đó, ASEAN nhất trí tăng
cường đối thoại thường xuyên với các đối tác, nhất là ở Cấp cao. Ngoài
Cấp cao hàng năm với Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Ấn Độ, dịp này
ASEAN đã họp Cấp cao với một số đối tác khác như Ôx-trây-lia, Niu
Di-lân, Nga và Liên Hợp Quốc. Ngoài ra, ASEAN cũng đã họp Cấp cao lần
hai với Hoa Kỳ tháng 9/2010 và thoả thuận sẽ họp Cấp cao lần 3 vào năm
2011. Cùng với quan hệ đối tác chiến lược mà ASEAN đã có với Trung Quốc
và Nhật Bản, chúng tôi đã quyết định nâng cấp quan hệ ASEAN - Hàn Quốc
thành đối tác chiến lược và nâng cấp quan hệ ASEAN - Hoa Kỳ lên tầm
chiến lược.
(iv) Quyết định mở rộng Cấp cao Đông Á để Nga và Hoa
Kỳ tham gia trên cơ sở ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và tôn trọng
các mục tiêu, nguyên tắc, thể thức và ưu tiên của Cấp cao Đông Á đã được
thống nhất từ trước. Theo đó, chúng tôi đã mời Ngoại trưởng hai nước
này tham dự Cấp cao Đông Á lần thứ 5 với tư cách là “khách mời đặc biệt
của Chủ tịch Hội nghị” đại diện cho Tổng thống Nga và Mỹ để trao đổi về
việc chuẩn bị cho hai nước này chính thức tham gia Cấp cao Đông Á vào
năm 2011.
Chúng tôi cũng đã thông qua Tuyên bố kỷ niệm 5 năm Cấp
cao Đông Á, trong đó khẳng định quyết tâm củng cố và tăng cường diễn
đàn Cấp cao Đông Á theo các mục tiêu, nguyên tắc và ưu tiên đã được thoả
thuận từ năm 2005.
Nhìn tổng thể trong năm qua, quan hệ đối
ngoại của ASEAN đã có những bước phát triển mạnh mẽ và thực chất hơn;
vai trò và vị thế quốc tế của Hiệp hội ngày càng được nâng cao. Đây là
tiền đề quan trọng cho quan hệ đối ngoại của ASEAN tiếp tục phát triển
trong thời gian tới, hỗ trợ đắc lực cho mục tiêu xây dựng Cộng đồng
ASEAN, duy trì hoà bình và an ninh ở khu vực, góp phần thúc đẩy hình
thành một cấu trúc khu vực trong tương lai.
Thứ ba, về phát triển bền vững và ứng phó với các thách thức toàn cầu.
Chúng
tôi đã thảo luận sâu rộng về phương hướng và biện pháp hợp tác nhằm
phục hồi kinh tế và phát triển bền vững cũng như ứng phó có hiệu quả với
những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, thiên tai, dịch bệnh.
Các nước đều khẳng định quyết tâm mạnh mẽ gia tăng những nỗ lực quốc gia
cũng như hợp tác khu vực và quốc tế để xử lý những thách thức chung
này.
Chúng tôi khẳng định lại những thoả thuận nêu trong 02 tuyên
bố được thông qua tại Cấp cao ASEAN-16, đó là Tuyên bố chung về Phục
hồi và phát triển bền vững và Tuyên bố chung về ứng phó với biến đổi khí
hậu; và giao cho các Bộ trưởng liên quan tiếp tục đẩy nhanh việc thực
hiện.
Các nước đối tác đều ủng hộ và đánh giá cao sự tham gia và
đóng góp tích cực của Chủ tịch ASEAN tại Cấp cao G.20. Chúng tôi đã
trao đổi và phối hợp chuẩn bị cho Cấp cao G.20 tại Hàn Quốc và APEC tại
Nhật bản trong tháng 11 tới..
Nhân dịp này, đã diễn ra Cấp cao Mê
Công - Nhật Bản và Ăn sáng làm việc giữa các Bộ trưởng Ngoại giao các
nước hạ nguồn Mê Công và Mỹ để bàn các biện pháp hợp tác hỗ trợ phát
triển tiểu vùng Mê Công, nhất là về cơ sở hạ tầng, bảo vệ môi trường và
nguồn nước, ứng phó với biến đổi khí hậu.
Ngoài ra, Chúng tôi
đã trao đổi ý kiến về một số vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm,
góp phần thúc đẩy đối thoại và hợp tác, tăng cường hiểu biết và tin cậy
lẫn nhau giữa các nước khu vực. Trong đó nổi lên một số vấn đề sau:
Về tình hình Mi-an-ma
Tại
Hội nghị, Ngài Thủ tướng Mi-an-ma đã thông báo về những diễn biến gần
đây ở Mi-an-ma, trong đó có công tác chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử dự
kiến sẽ được tổ chức vào ngày 7/11/2010. Các nhà Lãnh đạo hoan nghênh
việc Mi-an-ma tổ chức tổng tuyển cử và coi đó là bước tiến quan trọng
trong tiến trình thực hiện Lộ trình dân chủ 7 điểm; đồng thời, bày tỏ
mong muốn Mi-an-ma tổ chức bầu cử công bằng, dân chủ, với sự tham gia
rộng rãi của các đảng phái. ASEAN khẳng định lại luôn ủng hộ Mi-an-ma
trong những nỗ lực hoà giải dân tộc và dân chủ hoá cũng như hội nhập khu
vực và quốc tế; và sẵn sàng hỗ trợ Mi-an-ma khi có yêu cầu, theo tinh
thần của Hiến chương ASEAN.
Về tình hình Biển Đông
Duy
trì hòa bình và ổn định ở Biển Đông là nguyện vọng và lợi ích chung của
ASEAN cũng như các nước trong và ngoài khu vực. Các nước liên quan đều
khẳng định lại cam kết tăng cường đối thoại và hợp tác, giải quyết tranh
chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là
Công ước LHQ về Luật biển năm 1982. Chúng tôi cũng hoan nghênh những nỗ
lực và đóng góp xây dựng cho hoà bình và an ninh ở khu vực này.
Đồng
thời, các nước khẳng định lại cam kết tôn trọng và triển khai hiệu quả
Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), là văn kiện được
ký và thể hiện cam kết chung giữa ASEAN và Trung Quốc, tiến tới hình
thành Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC). Theo đó, các quan chức ASEAN
và Trung Quốc cần sớm họp lại để bàn các biện pháp thực hiện.
Về tình hình Bán đảo Triều Tiên
Chúng
tôi bày tỏ mong muốn các bên liên quan kiềm chế và giải quyết vấn đề
thông qua thương lượng vì hòa bình và ổn định lâu dài ở khu vực. Chúng
tôi cũng khẳng định ủng hộ Bán đảo Triều Tiên hòa bình, ổn định và không
có vũ khí hạt nhân và kêu gọi Đàm phán 6 bên sớm được nối lại. ASEAN đã
và sẽ tiếp tục đóng góp tích cực cho những nỗ lực này.
Xin cám ơn./.