(MOFA - 15/3/2011) - 1. Thông tin về ảnh hưởng của động đất và sóng thần 11/3/2011
6h10 sáng 15/3 giờ Nhật Bản, tòa nhà chứa lò phản ứng số 2 của nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1 đã phát nổ tương tự như tại lò phản ứng số 1. Chính phủ Nhật Bản đã yêu cầu dân cư trong bán kính 20km của nhà máy này di chuyển lánh nạn, trong bán kính từ 20~30km ở trong nhà. Vào 9h38 cùng ngày, gần bể chứa thanh nhiên liệu đã qua sử dụng của lò phản ứng số 4 phát cháy, song đã được dập tắt ngay sau đó. Không khí tại vùng Tokyo cũng có nồng độ phóng xạ tăng mặc dù được thông báo là chưa gây hại đến sức khỏe.
Ngày thứ 5 sau thiên tai, mọi sinh hoạt đang cố gắng để trở lại bình thường song vẫn còn khó khăn: một số nơi điện, nước bị cắt theo luân phiên, thực phẩm bán hạn chế, nhiều cửa hàng xăng dầu còn đóng cửa hoặc bán với số lượng hạn chế. Nhiều đoạn đường cao tốc ngừng hoạt động, đường bộ gần khu động đất hư hỏng nặng. Giao thông vẫn còn rất khó khăn do nhiều hệ thống tàu điện ngầm buộc phải cắt bỏ nhiều tuyến hoặc giảm tần suất chuyến đi
Chính phủ Nhật đã và đang hành động quyết liệt giảm thiểu tối đa những thiệt hại từ thiên tai. Kể từ 15:36 phút ngày 11/3/2011, mọi kênh truyền hình đều ngừng phát sóng để nhường chỗ cho chương trình thời sự trực tiếp, liên tục phát đi các cảnh báo về sóng thần hoặc dư chấn ở các nơi, các hướng dẫn của chính phủ về địa điểm, cách thức lánh nạn ở từng khu vực, cũng như cập nhật thông tin về thiệt hại. Ở các nơi lánh nạn đều bố trí màn hình TV (cắm điện hoặc chạy pin). Các cảnh báo và hướng dẫn này cũng có thể dễ dàng truy cập ở mọi website.
Người dân Nhật Bản hết sức bình tĩnh tuân theo sự hướng dẫn của Chính phủ, duy trì trật tự khi nhận lương thực, thực phẩm và nhu yếu phẩm khác.
2. Về cộng đồng người Việt Nam tại Nhật và công tác bảo hộ công dân của Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản.
Sau khi xảy ra động đất và nắm bắt thông tin có công dân ta tại vùng bị động đất, ĐSQ đã liên hệ với BNG Nhật Bản và được chỉ dẫn: ưu tiên trước mắt là đưa tất cả người dân (kể cả công dân nước ngoài) ra khỏi khu vực nguy hiểm như các khu nhà cửa không đảm bảo tiêu chuẩn chống động đất của Nhật Bản, những nơi gần biển, thấp, khu vực liền kề nhà máy điện hạt nhân (bán kính 20km). Các chính quyền địa phương cũng khuyến cáo các tổ chức cá nhân tuân thủ các quy định và chỉ dẫn của chính quyền và các tổ chức cứu trợ. BNG Nhật Bản yêu cầu các Cơ quan Đại diện Ngoại giao của các nước có nhu cầu cử cán bộ, phương tiện đến vùng có thảm họa cần đăng ký và chỉ tiến hành chuyến đi sau khi được BNG và cảnh sát địa phương cho phép.
Ngay sau khi tuyến đường bộ Tokyo - Sendai tạm thời khai thông, chiều 14/3/2011, được sự đồng ý của Bộ Ngoại giao và các cơ quan chức năng Nhật Bản, ĐSQVN tại Nhật Bản đã tổ chức đoàn công tác lên một số điểm bị thiệt hại nặng nhằm động viên tinh thần công dân ta và trong trường hợp cần thiết, di chuyển công dân tới nơi an toàn hoặc thu xếp về nước theo nguyện vọng. ĐSQ đã cử Đoàn công tác đi Sendai và Fukushima và thông báo rộng rãi thời gian, điạ điểm đoàn công tác sẽ đến đón công dân ta. Dự kiến đêm 15/3/2011 đoàn sẽ có mặt tại địa điểm đón và quay về Tokyo trong ngày 16/3/2011. Do tình hình khó khăn, ĐSQ phải huy động hầu hết cán bộ nhân viên và cả gia đình cán bộ nhân viên đi đến nhiều cửa hàng khác nhau mới có thể chuẩn bị đủ lương thực và nhiên liệu cho đoàn công tác. Các đầu mối thu thập thông tin của ĐSQ hoạt động tối đa công suất nhằm thu thập và xác minh dữ liệu chính xác về tên tuổi, địa điểm lánh nạn của công dân Việt Nam để đoàn công tác có thể đạt hiệu quả cao nhất.
Việc liên hệ với công dân ta rất khó khăn do nhiều người đến Nhật không liên hệ với ĐSQ hoặc ĐSQ không được các cơ quan phái cử thông báo như lưu học sinh/sinh viên đi theo diện tự túc kinh phí hoặc kinh phí của các Bộ, ngành, các chương trình của JICA, chương trình 165, trao đổi giữa các trường, viện nghiên cứu hoặc đối với lao động mà doanh nghiệp phái cử không thông báo danh sách cho ĐSQ. Thêm vào đó, tình trạng thông tin tắc nghẽn do sự cố mạng vẫn còn tiếp diễn.
ĐSQ thông qua các đầu mối đã khuyến cáo các lưu học sinh/ sinh viên bình tĩnh, tuân thủ hướng dẫn của nhà chức trách địa phương, song một số người do quá lo lắng đã tự ý ra khỏi khu vực lánh nạn do điạ phương tổ chức di chuyển về Tokyo. Trong hoàn cảnh hiện nay và theo khuyến cáo cuả Chính phủ Nhật Bản, moị ngươì dân, trong đó có người nước ngoài tại Nhật Bản rất cần giữ bình tĩnh và tuân thủ sự hướng dẫn của người có trách nhiệm để được hỗ trợ cần thiết.