(Hà Nội, ngày 09 tháng 04 năm 2010)
I. PHÁT BIỂU CỦA THỦ TƯỚNG
I. Nội dung phát biểu của Thủ tướng:
Hội nghị Cấp cao ASEAN 16, Cấp cao đầu tiên trong năm 2010 đã kết thúc
thành công. Với Chủ đề “Hướng tới Cộng đồng ASEAN; Từ tầm nhìn đến hành
động”, chúng tôi đã tập trung trao đổi về các vấn đề sau đây:
(i)
Một là, triển khai Hiến chương và xây dựng Cộng đồng ASEAN.
(ii) Hai
là, hợp tác ứng phó với các thách thức toàn cầu
(iii) Ba là, quan
hệ đối ngoại của ASEAN và vai trò ASEAN ở khu vực. Chúng tôi cũng trao
đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm.
Tôi trân trọng
thông báo với các bạn về những nội dung chính của Hội nghị như sau:
1.
Thứ nhất: Về xây dựng Cộng đồng và triển khai Hiến chương
Chúng
tôi khẳng định lại quyết tâm đẩy mạnh hành động hướng tới mục tiêu hình
thành Cộng đồng ASEAN vào năm 2015 và đã nhất trí:
- Đẩy mạnh việc
thực hiện có hiệu quả các chương trình/kế hoạch trong Lộ trình xây dựng
Cộng đồng ASEAN thông qua các biện pháp cụ thể, nhất là tăng cường công
tác giám sát việc thực thi và huy động nguồn lực.
- Khẩn trương
đưa Hiến chương ASEAN thực sự đi vào cuộc sống, trong đó tập trung hoàn
thiện bộ máy tổ chức, cải tiến phương thức hoạt động nhằm nâng cao chất
lượng, hiệu quả hợp tác; hoàn tất các văn bản bổ trợ để tạo khung pháp
lý hoàn chỉnh cho hoạt động của ASEAN.
2. Thứ hai: về phục
hồi kinh tế và phát triển bền vững
Chúng tôi đã trao đổi ý kiến
sâu rộng và nhất trí như sau:
- Thông qua “Tuyên bố ASEAN về Phục hồi
và Phát triển bền vững”, trong đó đề ra phương hướng và biện pháp hợp
tác ASEAN, nhất là tập trung vào đẩy nhanh liên kết kinh tế ASEAN thông
qua việc thực hiện hiệu quả các thoả thuận đã có, coi trọng gắn kết mục
tiêu phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và bảo đảm an sinh xã hội
cũng như đẩy mạnh giáo dục và phát triển nguồn nhân lực; đồng thời tăng
cường hợp tác kinh tế-tài chính Đông Á, đóng góp vào nỗ lực toàn cầu
cho phục hồi và phát triển bền vững.
- Tiếp tục đẩy mạnh triển
khai Sáng kiến Kết nối ASEAN để tạo nền tảng kết nối về hạ tầng cả phần
cứng và phần mềm, hỗ trợ tăng cường liên kết kinh tế và xây dựng Cộng
đồng ASEAN.
3. Về hợp tác ứng phó với các thách thức toàn
cầu:
Chúng tôi đã cùng nhau trao đổi về các biện pháp đẩy mạnh
hợp tác ứng phó hữu hiệu hơn với các thách thức toàn cầu khác, nhất là
biến đổi khí hậu.
Hội nghị đã thông qua “Tuyên bố ASEAN về ứng phó
với Biến đổi Khí hậu”. Theo đó, ASEAN sẽ gia tăng hợp tác, thông qua kế
hoạch và biện pháp cụ thể, gắn kết với các chương trình hành động quốc
gia; đồng thời cam kết đóng góp tích cực cho nỗ lực chung toàn cầu hướng
tới đạt một thoả thuận quốc tế có tính ràng buộc về pháp lý về biến đổi
khí hậu. Tuyên bố cũng hoan nghênh hợp tác ở Mê-kông và các tiểu vùng
khác trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu.
4. Về vai trò
trung tâm của ASEAN ở khu vực:
Hội nghị nhất trí cần tăng cường
vai trò trung tâm của ASEAN trong một cấu trúc khu vực đang nổi lên.
Theo đó, chúng tôi nhất trí rằng bên cạnh việc tiếp tục tăng cường liên
kết ASEAN, cần đồng thời đẩy mạnh quan hệ đối ngoại của Hiệp hội với các
Đối tác thông qua các khuôn khổ hợp tác ASEAN+1, tăng cường hoạt động
của các diễn đàn khu vực hiện có trong đó ASEAN giữ vai trò chủ đạo, như
ASEAN+3, EAS, ARF…
EAS là Diễn đàn mở và thu nạp. Do vậy, ASEAN sẽ
nghiên cứu cách thức cụ thể để Nga và Mỹ có thể tham gia vào cấu trúc
khu vực, kể cả khả năng gắn kết với Cấp cao Đông Á (EAS) theo mức độ và
hình thức phù hợp.
Chúng tôi đồng ý việc tổ chức Hội nghị Bộ trưởng
Quốc phòng ASEAN mở rộng theo công thức ASEAN+8, để giúp tăng cường
quan hệ hợp tác về quốc phòng và an ninh giữa ASEAN với các Đối tác; và
giao cho các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN bàn việc triển khai sớm.
Chúng
tôi thống nhất rằng ASEAN hoan nghênh các sáng kiến và đề xuất về hợp
tác khu vực, song khẳng đinh việc lập bất kỳ cơ chế mới nào cần phải bổ
trợ và dựa trên các khuôn khổ hiện có, đảm bảo vai trò trung tâm của
ASEAN ở khu vực.
Chúng tôi cũng nhất trí tăng cường phối hợp lập
trường trong ASEAN về các vấn đề khu vực và toàn cầu cũng như tại các
Diễn đàn quốc tế. Trên tinh thần đó, các nước ASEAN ủng hộ mạnh mẽ Việt
Nam, với tư cách Chủ tịch ASEAN, tham dự Hội nghị Thượng đỉnh Nhóm G-20
trong năm 2010; và Chủ tịch ASEAN sẽ tiếp tục tham dự G-20 như một cơ
chế thường xuyên.
5. Về một số kết quả đáng chú ý khác:
Nhân
dịp này, Lãnh đạo các nước ASEAN đã có cuộc gặp với đại diện của Đại
hội đồng Liên nghị viện ASEAN (AIPA) để trao đổi ý kiến về phương hướng
và biện pháp tăng cường quan hệ hợp tác giữa kênh hành pháp (ASEAN) và
kênh lập pháp (AIPA); nhất trí giao cho hai Ban Thư ký ASEAN và AIPA bàn
và khuyến nghị cụ thể về biện pháp và cách thức triển khai.
Các
Bộ trưởng Ngoại giao, Kinh tế và Văn hoá-Xã hội của ASEAN cũng đã bàn và
thống nhất một số vấn đề quan trọng, trong đó có 03 điểm nổi bật, đó
là:
- Các Bộ trưởng Ngoại giao đã ký Nghị định thư về Giải quyết
tranh chấp, tiếp tục hoàn chỉnh khung pháp lý theo quy định của Hiến
chương ASEAN.
- Các Bộ trưởng Kinh tế đã thống nhất các biện pháp
đẩy nhanh việc thực hiện có hiệu quả các thoả thuận về hợp tác kinh tế,
nhất là tăng cường công tác giám sát việc thực thi.
- Các Bộ trường
Tài chính ASEAN, họp ngày 8/4/2010 tại Nha Trang, đã thống nhất về
nguyên tắc việc thành lập Quỹ cơ sở hạ tầng ASEAN và cam kết thành lập
Cơ chế bảo lãnh tín dụng và Đầu tư (CGIF) vào tháng 5/2010.
- Các Bộ
trưởng phụ trách trụ cột Văn hoá-Xã hội đã thống nhất xác định các lĩnh
vực ưu tiên hợp tác; tổ chức Lễ ra mắt Ủy ban ASEAN về Thúc đẩy và Bảo
vệ Quyền của Phụ nữ và Trẻ em (ACWC), để góp phần tăng cường hợp tác
ASEAN trong việc chăm lo bảo vệ quyền lợi cho phụ nữ và trẻ em, nhóm đối
tượng dễ bị tổn thương trong xã hội, hướng tới xây dựng một Cộng đồng
ASEAN lấy người dân làm trung tâm.
***
Hội nghị Cấp cao ASEAN
16 đã thành công tốt đẹp, đề ra được định hướng quan trọng cho hợp tác
ASEAN trong năm 2010.
Trên cương vị Chủ tịch, Việt Nam đã phối hợp
chặt chẽ, tích cực cùng các nước thành viên ASEAN trong việc đề xuất các
sáng kiến nhằm thúc đẩy hợp tác ASEAN, thể hiện qua 2 Tuyên bố về Phục
hồi – Phát triển Bền vững và Tuyên bố về Biến đổi khí hậu được thông qua
tại Hội nghị lần này.
Nhân dịp này, tôi xin chân thành cám ơn các
vị Lãnh đạo các nước ASEAN, quý vị đại biểu và Ban Thư ký ASEAN, chính
quyền và nhân dân Thủ đô Hà Nội, các cơ quan và cán bộ trực tiếp tham
gia tổ chức và phục vụ Hội nghị và các cơ quan báo chí đã cùng chung tay
làm nên thành công của Hội nghị Cấp cao ASEAN 16.
II. TRẢ LỜI CÂU HỎI
1. Phóng viên Thông tấn xã Việt Nam: Xin Thủ tướng cho biết tại Hội nghị này, ASEAN có bàn biện pháp thúc đẩy hợp tác tiểu vùng Mê Công không? Quan điểm của ASEAN về kết quả Hội nghị Thượng đỉnh Ủy hội Mê Công tại Thái Lan vừa qua?
Trả lời:
Hợp tác phát triển Tiểu vùng Mê Công luôn là một trong những ưu tiên của ASEAN. Tại Hội nghị lần này, Lãnh đạo ASEAN đã bàn nhiều nội dung liên quan đến phát triển Mê Công, trong đó có tăng cường kết nối về hạ tầng, thúc đẩy phát triển bền vững ở khu vực Mê Công cùng với việc lồng ghép vấn đề bảo tồn môi trường tự nhiên ở lưu vực Mê Công với nỗ lực chống biến đổi khí hậu. ASEAN cũng rất hoan nghênh kết quả tích cực của Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ nhất các nước Ủy hội Mê Công tại Hua Hin, Thái Lan ngày 4-5/4 vừa qua, bày tỏ ủng hộ cam kết của các nước Ủy hội sông Mê Công (MRC) trong việc tăng cường hợp tác sử dụng, quản lý và khai thác bền vững các nguồn tài nguyên của dòng Mê Công.
2. Phóng viên Đài BBC (Anh): Xin Thủ tướng cho biết chủ đề Biển Đông được các lãnh đạo ASEAN đề cập như thế nào tại Hội nghị lần này? Liệu có đạt được thỏa thuận gì hay không?
Trả lời:
Duy trì hòa bình, ổn định, an ninh và an toàn trên Biển Đông là lợi ích chung và là mối quan tâm lớn của các nước ASEAN cũng như các nước trong khu vực. Các nước liên quan đã xây dựng nhiều thỏa thuận và cơ chế hợp tác nhằm đảm bảo hòa bình, ổn định và cùng hợp tác ở khu vực, trong đó có Tuyên bố về Cách ứng xử của các Bên ở Biển Đông (gọi tắt là DOC). DOC là văn kiện quan trọng được ký kết giữa ASEAN và Trung Quốc, nhằm thúc đẩy xây dựng lòng tin và hợp tác; và các bên liên quan đều đã khẳng định cam kết tuân thủ và thực hiện DOC. Hiện nay, các bên liên quan đang nỗ lực thúc đẩy thực hiện cam kết này. Các quan chức ASEAN và Trung Quốc sẽ sớm nhóm họp để bàn biện pháp thúc đẩy triển khai DOC.
Tôi tin tưởng rằng, với thiện chí của các bên và vì lợi ích chung của khu vực, các bên liên quan sẽ tiếp tục tuân thủ và thực hiện tốt DOC, cũng như Công ước Liên hợp quốc (LHQ) về Luật biển năm 1982, góp phần thiết thực duy trì hòa bình, ổn định, an ninh ở Biển Đông.
3. Phóng viên Hãng Reuters (Anh): Tôi được biết Ngài Thủ tướng vừa có chuyến thăm Mi-an-ma. Với tư cách cá nhân và là Chủ tịch ASEAN, Ngài có hài lòng về kế hoạch bầu cử của Mi-an-ma không? Hội nghị lần này có bàn về tình hình Mi-an-ma và cuộc bầu cử tại Mi-an-ma trong năm 2010 không?
Trả lời:
Cùng là thành viên ASEAN và láng giềng trong khu vực, ASEAN nói chung và Việt Nam nói riêng luôn quan tâm theo dõi tình hình xây dựng và phát triển đất nước của Mi-an-ma. Tại Hội nghị Cấp cao này, Ngài Thủ tướng Mi-an-ma Thên Sên cũng chia sẻ với chúng tôi về những diễn biến gần đây ở Mi-an-ma, trong đó có công tác chuẩn bị cho cuộc tổng tuyển cử dự kiến sẽ được tổ chức trong năm 2010. Trong chuyến thăm vừa qua tới Mi-an-ma, ngoài trao đổi về hợp tác song phương, tôi, trên cương vị Chủ tịch ASEAN, đã chuyển tới Lãnh đạo Mi-an-ma mối quan tâm của quốc tế và ASEAN mong muốn Mi-an-ma triển khai hiệu quả Lộ trình dân chủ, vì hòa giải và hòa hợp dân tộc, tổ chức bầu cử công bằng, dân chủ, với sự tham gia của tất cả các đảng phái, qua đó, sớm ổn định và tập trung phát triển đất nước. ASEAN luôn khẳng định ủng hộ Mi-an-ma tích cực hội nhập khu vực và quốc tế, sẵn sàng hỗ trợ Mi-an-ma khi có yêu cầu và theo tinh thần của Hiến chương ASEAN./.